Архивы

03.02.2020

  1. Լրացրու բաց թողած տառերը, կետադրիր։

  2. Բարդ նախադասությունների կողքին նշիր՝ քանի բաղադրիչ նախադասություն ունի։

  3. Ձևաբանական վերլուծության ենթարկիր առաջին նախադասության բոլոր բառերը։

Տեքստ

Հայկազն նահապետի այս դաստակերտը, որ Տրդատի շնորհիվ, շքեղ վերաշինվելով, դարձել էր անառիկ բերդ, Այրարատ նահանգի երկու գավառները միմյանցից բաժանող Գեղասարի գոգավոր հարթության վրա էր (2):

Հայկազն– հատուկ գոյական, ուղղական հոլով, որոշյալ առում, ի արտաքին հոլովվում

Նահապետի– հասարակ գոյական, եզակի թիվ, սեռական հոլով, ի արտ. հոլովվում

այս- ցուցական դերանուն

դաստակերտը- հասարակ գոյական, ուղղական հոլով, եզակի թիվ, ի արտ. հոլովվում

որ- ստորադասական շաղկապ

Տրդատի- հատուկ գոյական, սեռական հոլով

շնորհիվ- մակբայ

շքեղ- ածական, դրական աստիճան

վերաշինվելով- անորոշ դերբայ, գործիական հոլով

դարձել էր- բայ, եզակի թիվ, 3-րդ դեմք, անցյալ ժամանակ,սահմանական եղանակ, վաղակատար անցյալ, ներգործական սեռ

անառիկ- ածական

բերդ- գոյական

Այրարատ- Հատուկ անուն, ուղղական հոլով, անորոշ առում

նահանգի- գոյական, եզակի թիվ, սեռական հոլով, ի արտաքին հոլովվում

երկու- թվական

գավառները- հասարակ գոյական, հոգնակի թիվ, հայցական հոլով, որոշյալ առում, ի արտաքին հոլովվում

միմյանցից- փոխադարձ դերանուն, բացառական հոլով

բաժանող- ենթակայական դերբայ

Բարձունքի սարավանդը, որի վրա էր դղյակը, շրջապատված էր խորունկ կիրճերով, լեռների խրոխտ ու գմբեթար- գագաթներով (2)։ Ամրոցը պատսպարված էր բնական ամրություններով, ինչպես նաև կոկված ու հղկված որձաքար ժայռերով (3)։ Հարավարևելյան կորնթարդ բարձունքի սարավանդին կանգնած էին հյուրընկալ հսկաները, արքունական հինավուրց դղյակը՝ իր զվարթ կառույցներով ու գողտրիկ մատուռներով , Տրդատի հոյակապ հովանոցը՝ վերասլաց սյուներով, քարե արձաններով, քանդակազարդ ձեղունով, ազատատենչ ոգուց բխող զարդաքանդակներով (1)։ Միջօրեի տապն անցել էր. լուսնկա զովաշունչ երեկո էր(2)։ Ներքևում՝ կիրճում, անցուդարձը դադարել էր. անօթևան ճամփորդները օթևան էին ստացել Այրիվանքում, որի խորշերից մոմի թրթռացող լույս էր երևում(3)։

Հինավուրց Գառնու ամրոցում արթուն էր միայն թագուհի Սահականույշը(1)։

Դերբայական դարձված

  • Երեսնիվայր պառկած էին ծանոթ ու անծանոթ մարդիկ, որոնք ունեին ընտանիք ու հարազատներ։

  • Խեղճացած այս պարոնը նա չէ՞, որ երեկ հարթակից հոխորտում էր։

  • Ես չեմ անշուշտ նա, որին որոնում ես։

  • Այս իշխանն էլ ահա կցանկանա հաճոյանա Արշակին, որ նրա արքունիքում պաշտոն ստանա։

  • Գունավոր բծերով սփռոց էր հիշեցնում քարտեզը, որի վրա նշված էին պատերազմի ուղիները։

  • Ես ուզում եմ, որ ավելի շատ նորածիններ լույս աշխարհ գա։

  • Անդրանիկի հանձնարարականով Լևոնն ամեն օր գնում էր կայարան, որ իմանա օրվա նորությունները։

  • Խաչքարերի անտառը երևի Վարդանանց նահատակներն են, որոնք քարացումից ասես կենդանացել են։

  • Արդյոք նա հանցանք չի գործում մարդու նկատմամբ, քանի որ դնում է այդ դժվարին ուղու վրա։

  • Հավատքի զգացողությունը նրանց դրդում է, որ աշխարհն ազատեն անհավատների տիրապետությունից։

Դերբայական դարձված

  1. Մեր առջև էր դժվարամատչելի լեռը` ժայռոտ կատարը երկինք մխրճած։

  2. Մայրս, տուն վերադառնալով, հագուստը փոխեց և անցավ խոհանոցային գործերին։

  3. Քթի տակ երգելով` գործ էր անում։

  4. Հետևելով բժշկի ցուցումներին` սկսեցինք հիվանդին այլ կերպ բուժել։

  5. Ծնողների կարծիքին հակառակված` անում է միայն իր ուզածը։

  6. Չնայած հորդ անձրև սկսվելուն խաղը շարունակվում էր։

  7. Մոտեցավ և վրանի անկյունում դարսած ծալքերից երկու բարձ հանեց։

  8. Տղան դեպի հայրը վազեց` տուփերը ցույց տալու։

  9. Խուսափում են ուրիշ գյուղից աղջիկ ուզելուց։

Առաջադրանք

Լրացրու բաց թողած տառերը, կետադրիր։ 
Որոշել էինք շրջագայել, հավաքել ուշադրության արժանի հինավուրց ավանդությունները, ուսումնասիրել իմ հայրենի լեռնաշխարհի`հիացմունք պարգևող պատմական հուշարձանները, ճարտարապետական կոթողները։
Շրջում էինք ձիերով, հաղթահարում լեռնաշխթաների` հոգնություն պատճառող բնական  խոչընդոտները, անցնում անդնդախոր ձորերով։ Ձիրեին ազատ արձակելով` նստում էինք բարձունքների վրա, ակնապիշ նայում հազիվհազ նշմարվող օձագալար արահետներին, դիտում բացատները, որտեղ լուսնկա գիշերներին կխտարներն էին խայտում, արջերն էին մռթմռթում, գնում իրենց որջերը։ Ահա փոքրիկ լիճը`ալիքների բեկբեկուն արփիափայլով, աչքի պես վճիտ. տեղաբնակները լոռեցուն հատուկ չափազանցությամբ<< Ծովեր>> են անվանել այն։ Պատահում էր, երբ գիշրը վրա էր հասնում, ճանապարհը վստահում էինք ձիերին։ Սմբակերի թափից պոկվում էին քարեր ու գլորվում, և անտառը լցվում էր ահասարսուռ արձագանքներով։

  1. Ընդգծված նախադասություւնը շարահյուսական վերլուծության ենթարկիր։

  • Շրջում էինք-ստորոգյալ

  • Ձիերով- միջոցի խնդիր

  • Հաղթահարում-ստորոգյալ

  • Լեռնաշղթաների-հատկացուցիչ

  • Հոգնություն պատճառով-որոշիչ

  • Բնական-որոշիչ

  • Խոչընդոտները-ուղիղ խնդիր

  • Անցնում-ստորոգյալ

  • Անդնդախոր-որոշիչ

  • Ձորերով-տեղի պարագա

4.Տեքստից գտիր դերբայական դարձվածները, որոշիր՝ որքանով ես ճիշտ կետադրել։

  • Որոշել էինք շրջագայել, հավաքել ուշադրության արժանի հինավուրց ավանդությունները,ուսումնասիրել իմ հայրենի լեռնաշխարհի հիացմունք պարգևող պատմական հուշարձանները, ճարտարապետական կոթողները։

  • Շրջում էինք, ձիերով հաղթահարում լեռնաշղթաների հոգնություն պատճառող բնական  խոչընդոտները, անցնում անդնդախոր ձորերով։

  • Ձիերին ազատ արձակելով՝ նստում էինք բարձունքների վրա, ակնապիշ նայում հազիվհազ նշմարվող օձագալար արահետներին, դիտում բացատները որտեղ լուսնկա գիշերներին կատարներն էին խայտում, արջերն էին մռթմռթում, գնում իրենց որջերը։

  • Պատահում էր, երբ գիշրը վրա էր հասնում, ճանապարհը վստահում էինք ձիերին։

Լրացնել տեքստում բաց թողնված տառերը և կետադրել

  1. Լրացրու բաց թողած տառերը և կետադրիր

Փոքրասիական Եփեսոս քաղաքում պաշտում էին մայրության և արգասաբերության աստվածուհուն՝ Արտեմիսին, ներբողում նրա շնորհներն ու զարմանահրաշ գեղեցկությունը։ Ի պատիվ սիրելի աստվածուհու եփեսոսցիները որոշեցին կառուցել մի այնպիսի տաճար, որի նմանը չի եղել աշխարհում։

Հարյուր քսան տարի տևեց նրբագեղ տաճարի շինարարությունը։ Կառույցը ապշեցնում էր շքեղությամբ. շրջապատված էր բարձրաքանդակ մույթերով, ժանեկազարդ խոյակներով։ Որմնաքանդակները Արտեմիսին ներկայացնում էին իր ամբողջ պերճանքով. նա զարդարված էր բնական քարերով՝ հակինթով, սուտակով , շափյուղակով, իսկ աչքերը խոշոր ադամանդներ էին, որոնք շողարձակում էին նաև ականակիր խավարում։ Եփեսոսի բնակիչները հպարտանում էին Արտեմիսի՝ դարերի համար կառուցված տաճարով և քաղաք մտած օտարերկրացիներին  այնտեղ առաջնորդում՝ տեսնելու հրաշակերտ շինությունը, ապշելու մարդկային հանճարով, ամենաստեղծ ու խորաթափանց։

2. Արտագրիր նախադասությունները՝ տեղադրելով ներքևում տրված բառերը։ Հաշվի առ կետադրությունը։ Նախադասությունները ենթարկիր շարահյուսական վերլուծության։

11

  • Ով մարդիկ, երկնքից ձեր խնդրածը միշտ իմ ոտքերի տակ է,-մրմնջաց բանաստեղծը։

  • Մարդիկ ոտքի էին կանգնում, կպչում պատերին, խոնարհ գլուխ տալիս՝ ընկրկելով փողոցով անցնող քաղաքապետի առջև։

  • Մենք խուսափում էինք նրա գործած արարքի մասին որևէ հարց տալուց, թեև ինքը պահանջ էր զգում իր մտքերն արտահայտելու։

  • Հաճախ նա գիշերները վեր էր թռչում խայթվածի պես, գալարվում անկողնու մեջ, ճչում հրդեհում այրվողի նման, հետո լռում սարսափած։

  • -Հո չես հիվանդացել,- սրտագին ձայնով հարցրեց նա ինձ և մոտենալով ուշադիր աչքերիս նայեց,- գույնդ տեղն է, միայն տխուր ես երևում։

  • Անթարթ հայացքով Լիլիթը շարունակ նայում էր սողունին, սակայն օձը, ի վերջո չդիմացավ նրա հայացքի կայծակին, սուլեց և մի ակնթարթում անհետացավ։

Առաջադրանք

Կորիոլանն ապստամբեց. նա հարձակվեց  Հռոմի վրա՝ հռոմեացիներին ստիպելով փախչել։

Նա արհամարեց ու մերժեց ծեռակույտին։ Երբ երևաց մայրը, Կորիոլանն ընդառաջ գնաց՝ գրկախառնվելու, բայց հուզախռով մայրը բացականչեց դողդոջյուն ձայնով, ընդհատ բառերով:

Հեռո՛ւ մնա ինձանից։ Դեռ պիտի տեսնեմ՝ արդյոք որդուս մոտ եմ եկել թե թշնամուս։ Միթե ծնել ու սնել եմ, որ քեզ ապստամբ տեսնեմ։

Մոր խոսքերը որդու սիրտը շանթահարեցին։ Սառսրաց որդին և զայրույթն անցավ մակնթացությունից փոխվելով տեղատվության։ Մոր գիրկն ընկավ աննկուն ու անընկճելի զորավարը։

Եվ կտրիչ զավակը հակառակորդի ձեռքը հանձնվելով սրախողխող եղավ։

Մոտ եմ եկել-հարադիր բայ

Սառսրաց-բաղադրյալ ստորոգյալ

Մնացած սաղ պարզ ստորոգյալ են:

Գտիր ստորոգյալները, որոշիր տեսակները

• Ամպրոպից հետո աշխարհը և դու հասկանալի եք լինում ավելի։
հասկանալի եք լինում- բաղադրյալ ստորոգյալ
• Իմ աչքերի մեջ այնքան կրակներ եմ մարել ես։
մարել եմ- պարզ ստորոգյալ
• Ջուրը տվեց հողին ծարավ, տիղմ ու փրփուր՝ ծովին ծարավ, այս էր ամբողջը։
տվեց- պարզ ստորոգյալ
• Եվ մենք ավելի սիրով ենք իրար «բարի լույս» ասում։
ասում ենք- պարզ ստորոգյալ
• Բանաստեղծություն գրելու պահին ամբողջ աշխարհը իմ տեղն ու տունն է։
տեղն ու տունն է- բաղադրյալ ստորոգյալ
2. Գտիր համաձայնության սխալները.
• Ողջ ժողովուրդը պապանձված կանգնել էին Բուղայի մահացու սպառնալիքի առաջ։
կանգնել էր
• Այս ամենը վկայում են, որ վերահսկողությունը պատշաճ մակարդակի վրա չի եղել։
վկայում է
• Զոհրակի զորքը սրընթաց անցան գետը և սկսվեց մարտը։
անցավ
• Բաներ կա, որ եթե իմանաս, կզայրանաս։
բան կա
• Դրսում ցուրտ էր, և ոչ մի մարդ, ոչ մի կենդանի չէին երևում։
չէր երևում
• Պետական բոլոր մուծումները ձեռնարկության կողմից կատարվել է ժամանակից շուտ։
կատարվել են
• Այդ օրը պահարանից անհետացավ ամուսնու նվիրած մատանին, մի քանի ուրիշ զարդեր։
անհետացան
• Պարզ դարձավ՝ ամբոխը չեն հավատում իրենց առաջնորդին։
չի հավատում
• Ե՛վ քույրը, որ նեղացել էր իրենից, և՛ հայրը, որ ասես ոչինչ չէր նկատում, և՛ մայրը, որ հաշտության եզրեր էր փնտրում բոլորի միջև, այդ պահին նրա հոգին չէր մխիթարում։
չէին մխիթարում
• Ո՛չ ստացած աշխատավարձը, ո՛չ հարազատների ապահովությունը, ո՛չ երեխաներին կրթության տալու լայն հեռանկարը չէին ստիպել նրան ստրկանալ։
չէր ստիպել
• Անդրադառնալով ռուս-ուկրաինական վեճին՝ Ամերիկայի Միացյալ Նահանգները հաստատել են, որ պաշտոնական Մոսկվան քաղաքական ճնշում է գործադրում հարևանների վրա։
հաստատել է

Լրացրու բաց թողած տառերը և կետադրիր

Փոքրասիական Եփեսոս քաղաքում պաշտում էին մայրության և արգասաբերության աստվածուհուն՝ Արտեմիսին, ներդողում նրա շնորհներն ու զարմանահրաշ գեղեցկությունը։ Ի պատիվ սիրելի աստվածուհու եփեսոսցիները որոշեցին կառուցել մի այնպիսի տաճար, որի նմանը չի եղել աշխարհում։ Հարյուր քսան տարի տևեց նրբագեղ տաճարի շինարարությունը։ Կառույցը ապշեցնում էր շքեղությամբ, շրջապատված էր բարձրաքանդակ մույթերով, ժանեկազարդ խոյակներով։ Որմնաքանդակները Արտեմիսին ներկայացնում էին իր ամբողջ պերճանքով. նա զարդարված էր բնականքարերով՝ հակինթով, սուտակով, շափյուղայով, իսկ աչքերը խոշոր ադամանդներ էին, որոնք շողարձակում էին նաև ականակիր խավարում։ Եփեսոսի բնակիչները հպարտանում էին Արտեմիսի՝ դարերի համար կառուցված տաճարով և քաղաք մտած օտարերկրացիներին  այնտեղ առաջնորդում՝ տեսնելու հրաշակերտ շինությունը, ապշելու մարդկային հանճարով՝ամենաստեղծ ու խորաթափանց
2.Քեզ առաջին անգամ հանդիպած բառերի բացատրությունները գտիր բառարանի օգնությամբ։
արգասաբերություն– արդյունավետություն         
մույթ– հենասյուն

Լրացրու տեքստում բաց թողած տառերը

Համերգը մոտենում էր վախճանին, իսկ Փափազյանը շարունակում էր սառնասիրտ ու ամբարտավան ոճով՝ կարծես արհամարհելով հանդիսականներին։ Հայտարարվեց վերջին համարը՝ մենախոսություն «Մագբեթ» ողբերգությունից։ Երկու խոսք էլ չէր ասել, և մեկ էլ ամբողջ դահլիճը լարվեց ու շունչը պահած ակնապիճ նայում էր դերասանին։ Նրա մի այտը քարացավ, իսկ մյուսը ջղային ցնցվում էր։ Մկանները ջղագրգիռ դողում էին, իսկ աչքը կարծես ծռվել էր և ահա, ուր որ է, դուրս պիտի պոռթկար ակնակապիճից։ Տանջալլուկ մի ոճրագործ էր մեր աչքի առաջ։